‍‍
کد خبر: ۱۰۰۰
تاریخ انتشار: ۰۷ دی ۱۳۹۵ - ۰۹:۳۹
بازدید از صفحه اول |
نسخه چاپی
|
ارسال به دوستان
| ذخیره فایل |
هیچ شخص، مقام یا رسانه‌ای به‌ویژه آن‌هایی که از بودجه و امکانات عمومی استفاده می‌کنند نباید با رفتار یا بیان اهانت‌آمیز نظیر هجو و افترا، حتی از طریق نقل‌قول، به اعتبار و حیثیت دیگران لطمه وارد کند». شاید بهتر باشد رسانه‌ها در برخورد با جرائم، اسیر شتاب‌زدگی و تصمیمات احساسی نشوند.
نشریه الکترونیک نقطه / رها بوذری - در روزهای گذشته خبری فضای رسانه‌ای استان کرمان را متأثر کرد؛ خبر از جنایتی بزرگ بود. جوانی در فهرج ده نفر از ساکنین یک منزل را به قتل رساند. در مورد علل و عوامل ارتکاب جنایت‌های این‌چنینی و اینکه گفته شود علت آن فقر فرهنگی یا جهل فرهنگی مردم منطقه‌ای از استان است، سخن و گفتنی‌ها بسیار است، اما در این مجال قصد پرداختن به اصل این ماجرا را ندارم، بلکه می‌خواهم به یکی از حواشی این جنایت بپردازم که اهمیت آن کم از اصل حادثه ندارد و آن‌هم اتفاقی بود که در برخی از رسانه‌های استان از جمله یکی از روزنامه‌ها رخ داد و آن، چیزی نبود جز انتشار عکسی به‌عنوان متهم این جنایت به‌صورت کاملاً واضح و آن‌هم در صفحه اول این روزنامه.

البته این اتفاق یعنی انتشار تصاویر متهمان، اتفاقی است که به‌کرات در رسانه‌های ملی و محلی ما رخ می‌دهد. با دیدن این تصویر، مجدداً مباحث حقوقی گذشته پیرامون «کیفر تشهیر» برایم زنده می‌شود. کیفر تشهیر، مجازات اصلی جرم شهادت کذب است که البته استفاده از کیفر تشهیر در خصوص سایر جرائم مشابه، نیز با مبنای مصلحت اجتماعی و فایده ارعاب و بازدارندگی از ارتکاب جرائم مشابه و تکرار جرم پذیرفته‌شده است ازجمله در جرائم اقتصادی؛ اما نکته مهم این است که این عمل مجازات است و صرفاً در خصوص «مجرمین و افراد محکومیت یافته» پذیرفته‌شده و نه «متهمین».

می‌توانیم افراد درگیر در فرایند کیفری را به دو گروه «متهمان» و «مجرمان دارای محکومیت قطعی» تقسیم نماییم که البته پرواضح است که بین متهم و محکوم تفاوت حقوقی جدی وجود دارد؛ یک «متهم» تا وقتی محکوم نشده، ازنظر حقوقی با یک بی‌گناه تفاوتی ندارد چراکه ممکن است پس از طی مراحل رسیدگی، حکم به برائت او صادر شود. در مورد مجرم دارای محکومیت قطعی؛ انتشار تصویر و مشخصات «محکوم» صرفاً در مورد ارتکاب جرائم مذکور در تبصره ۳ ماده ۱۸۸ قانون آیین دادرسی دادگاه¬های عمومی و انقلاب در امور کیفری و جرائم شهادت کذب، قوادی، قذف، زنا و کلاهبرداری مجاز و در مورد سایر جرائم ممنوع و مجرمانه می‌باشد. در مورد متهمان (متهمان فراری و متهمان دستگیرشده)، انتشار تصویر و سایر مشخصات مربوط به هویت متهم در کلیه مراحل تحقیقات مقدماتی توسط رسانه‌ها و مراجع انتظامی و قضائی ممنوع است مگر در برخی موارد خاص منوط به درخواست بازپرس و موافقت دادستان شهرستان، انتشار تصویر و یا سایر مشخصات مربوط به هویت آنان مجاز است.

علیرغم این تصریحات و منع آشکار قانونی، در موارد مکرر، اجازه دسترسی به تصاویر متهمین (و نه محکومین) و طبیعتاً نمایش و انتشار این تصاویر داده می‌شود و رسانه‌ها نیز به‌خوبی از این فرصت‌های داغ خبری استفاده می‌کنند.

اما نکته جالب در مورد این نشریه محلی، این است که در شماره بعد از انتشار عکس در صفحه اول خود عذرخواهی می¬کند اما این عذرخواهی هم در نوع خود منحصربه‌فرد است. در این عذرخواهی آمده است «مطلع شدیم عکسی که دیروز در صفحه اول «پیام ما» به چاپ رسیده است متعلق به متهم حادثه قتل فهرج نبوده است و ... ازاین‌رو «پیام ما» بر خود واجب می‌داند از عموم مخاطبان علی‌الخصوص ریاست محترم دادگستری فهرج پوزش بخواهیم امیدواریم در آینده با دقت بیشتر از تکرار چنین مسائلی جلوگیری کنیم»؛ یعنی نشریه مذکور عکس یک بنده خدایی را اشتباهاً (که می‌توانستیم من و شما هم جای صاحب این عکس باشیم) به‌عنوان قاتل و جانی خطرناک چاپ می‌کند و نهایتاً از عموم مخاطبان و به‌خصوص ریاست دادگستری فهرج عذرخواهی می‌کند و انگارنه‌انگار که عکس یک بی‌گناه را به‌عنوان جانی در صفحه اول خود چاپ کرده و حتی یک عذرخواهی کوچک هم از صاحب عکس مذکور نمی‌کند.

اصل ۳۹ قانون اساسی تصریح می‌کند که «هتک‏ حرمت‏ و حیثیت‏ کسی‏ که‏ به‌حکم‏ قانون‏ دستگیر، بازداشت، زندانی‏ یا تبعیدشده، به‏ هر صورت‏ که‏ باشد ممنوع‏ و موجب‏ مجازات‏ است» و جالب اینکه این اتفاق در استان کرمان ‌همراه شد با رونمایی از منشور حقوق شهروندی (بماند که این به‌اصطلاح منشور چه جایگاه حقوقی دارد و چه ضمانت اجرایی!!!!) که ماده 9 این منشور صراحت دارد که «حیثیت و اعتبار شهروندان مصون از تعرض است. هیچ شخص، مقام یا رسانه‌ای به‌ویژه آن‌هایی که از بودجه و امکانات عمومی استفاده می‌کنند نباید با رفتار یا بیان اهانت‌آمیز نظیر هجو و افترا، حتی از طریق نقل‌قول، به اعتبار و حیثیت دیگران لطمه وارد کند». ای‌کاش صاحبان این رسانه یک عذرخواهی کوچک از صاحب این عکس هم می‌کردند.
شاید بهتر باشد رسانه‌ها در برخورد با جرائم، اسیر شتاب‌زدگی و تصمیمات احساسی نشوند.


ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: